Kalp hastalıkları her zaman belirgin bir göğüs ağrısıyla ortaya çıkmayabilir. Nefes darlığı, çarpıntı, olağandışı yorgunluk, baş dönmesi veya bayılma gibi farklı belirtiler de kalp ve damar sistemiyle ilişkili olabilir. Belirtilerin ne zaman başladığı, ne kadar sürdüğü ve hangi durumlarda ortaya çıktığı değerlendirme açısından önem taşır.
29 Eylül Dünya Kalp Günü, kalp ve damar hastalıkları konusunda farkındalığın artırılması ve erken değerlendirmeye dikkat çekilmesi amacıyla anılmaktadır. Bu nedenle kalp sağlığı açısından vücudun verdiği belirtileri tanımak ve gerektiğinde sağlık kuruluşuna başvurmak önemlidir.
Kalp Hastalıklarında Hangi Belirtiler Görülebilir?
Kalp hastalıklarının belirtileri kişiden kişiye ve hastalığın türüne göre değişebilir. Bazı yakınmalar efor sırasında belirginleşirken bazıları dinlenme halinde de ortaya çıkabilir.
Kalp hastalıklarında görülebilecek belirtiler arasında şunlar yer alabilir:
- Göğüste ağrı, baskı veya sıkışma hissi
- Nefes darlığı
- Çarpıntı veya kalbin hızlı ya da düzensiz attığını hissetme
- Olağandışı yorgunluk
- Efor kapasitesinde belirgin azalma
- Baş dönmesi
- Bayılma
- Soğuk terleme
- Bulantı
Tek başına bir belirti üzerinden kalp hastalığı tanısı koymak mümkün değildir. Belirtilerin özellikleri, süresi, ortaya çıkış koşulları ve kişinin genel sağlık durumu birlikte değerlendirilir.
Göğüs Ağrısı Her Zaman Kalp Hastalığı Anlamına Gelir mi?
Göğüs ağrısı farklı nedenlerle ortaya çıkabilir ve her göğüs ağrısı kalp kaynaklı değildir. Bununla birlikte göğüste baskı, sıkışma veya ağrı şeklinde hissedilen ve özellikle eforla ortaya çıkan yakınmalar kalp-damar sistemi açısından değerlendirilmelidir.
Ağrının;
- Ne zaman başladığı
- Ne kadar sürdüğü
- Eforla ilişkili olup olmadığı
- Dinlenmeyle değişip değişmediği
- Nefes darlığı, terleme, bulantı veya baş dönmesi gibi başka belirtilerin eşlik edip etmediği
önem taşır.
Bu nedenle göğüs ağrısını yalnızca ağrının şiddetine bakarak değerlendirmek doğru değildir. Özellikle yeni başlayan, alışılmadık veya giderek belirginleşen göğüs yakınmalarında tıbbi değerlendirme gerekir.
Kalp Hastalıklarında Belirtiler Herkeste Aynı Olur mu?
Kalp hastalıklarının belirtileri herkes için aynı olmayabilir. Yaş, eşlik eden hastalıklar ve mevcut kardiyovasküler durum, belirtilerin nasıl ortaya çıktığını etkileyebilir.
Bazı kişilerde göğüs yakınması ön plandayken bazı kişilerde nefes darlığı, yorgunluk veya efor kapasitesinde azalma daha belirgin olabilir. Kadınlarda, ileri yaştaki kişilerde ve diyabet gibi bazı sağlık sorunları bulunan kişilerde belirtiler farklı şekilde ortaya çıkabilir.
Bu nedenle yalnızca tek bir belirtiyi kalp hastalığı açısından belirleyici kabul etmek yerine, kişinin genel durumu ve belirtilerin birlikte değerlendirilmesi önemlidir.
Hangi Belirtilerde Acil Değerlendirme Gerekir?
Ani başlayan veya şiddetli belirtiler, özellikle birden fazla yakınmanın aynı anda ortaya çıkması durumunda gecikmeden değerlendirilmelidir.
Özellikle aşağıdaki belirtilerde acil tıbbi değerlendirme gerekebilir:
- Ani başlayan veya şiddetli göğüs ağrısı ya da baskısı
- Belirgin veya ani gelişen nefes darlığı
- Bayılma veya bilinç değişikliği
- Çarpıntıyla birlikte ciddi baş dönmesi ya da bayılma
- Ani gelişen güçsüzlük
- Konuşma bozukluğu
- Ani gelişen görme değişikliği
Bu belirtilerin bir arada görülmesi veya kısa sürede şiddetlenmesi durumunda gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Bazı kalp ve damar hastalıklarında belirtiler kısa sürede ağırlaşabileceğinden, özellikle ani ve şiddetli yakınmalarda belirtilerin kendiliğinden geçmesini beklemek yerine tıbbi değerlendirme alınması önemlidir.
Kalp Hastalıkları Belirti Vermeden İlerleyebilir mi?
Her kalp ve damar hastalığı belirgin bir yakınmaya neden olmayabilir. Özellikle bazı kardiyovasküler risk faktörleri uzun süre fark edilir bir belirti vermeden devam edebilir.
Kalp ve damar hastalıkları açısından değerlendirmede önem taşıyabilecek risk faktörleri arasında şunlar bulunabilir:
- Yüksek tansiyon
- Yüksek kan şekeri
- Yüksek kolesterol
- Sigara ve tütün kullanımı
- Fazla kilo
- Fiziksel hareketsizlik
- Ailede kalp ve damar hastalığı öyküsü
Bu nedenle herhangi bir belirti bulunmadığında da kişinin yaşına, sağlık durumuna ve risk faktörlerine göre düzenli sağlık kontrollerini sürdürmesi önemlidir.
Kalp Sağlığı İçin Hangi Kontroller Önemlidir?
Kalp ve damar sağlığının değerlendirilmesinde kişinin genel sağlık durumu ve risk faktörleri birlikte ele alınır.
Kalp-damar sağlığı açısından takip edilebilecek başlıca değer ve faktörler şunlardır:
- Kan basıncı
- Kan şekeri
- Kolesterol düzeyleri
- Vücut ağırlığı
- Sigara ve tütün kullanımı
- Fiziksel aktivite düzeyi
- Ailede kalp ve damar hastalığı öyküsü
Gerekli durumlarda kişinin kardiyovasküler risk durumu ayrıca değerlendirilir. Bunun yanında yeni başlayan bir belirti, eforla ortaya çıkan yakınma veya mevcut şikâyetlerde değişiklik olması durumunda rutin kontrolü beklemeden hekim değerlendirmesi gerekebilir.
Kalp sağlığı açısından önemli olan yalnızca hastalık ortaya çıktığında belirtileri fark etmek değil, riskleri erken dönemde değerlendirmek ve gerekli kontrolleri aksatmamaktır.
Editör iletişim: birsen.bozkurt@egekenthastanesi.com