TAVI Nedir? Aort Darlığında Kapalı Kapak Değişimi

TAVI (transkateter aort kapak implantasyonu), daralmış aort kapağının göğüs kafesi açılmadan, damar yoluyla ilerletilen bir kateterle değiştirilmesidir. Yeni kapak, çoğunlukla kasık atardamarından girilerek kalbe ulaştırılır ve hastalıklı kapağın içine yerleştirilir. Yöntem, ciddi aort darlığında açık kalp ameliyatıyla yapılan cerrahi kapak değişiminin yerine ya da ona alternatif olarak uygulanır.

Aort darlığı nedir, hangi belirtilerle fark edilir?

Aort kapağı, sol karıncıktan vücuda pompalanan kanın geri kaçmasını önleyen kapaktır. Yaş ilerledikçe kapakçıklarda kireçlenme gelişebilir ve kapak tam açılamaz hâle gelir. Bu durumda kalp, kanı daralmış kapaktan geçirmek için daha fazla güç harcar.

Darlık uzun süre belirti vermeyebilir. İlerledikçe şu yakınmalar ortaya çıkabilir:

• Eforla gelen nefes darlığı ve çabuk yorulma
• Göğüste baskı ya da ağrı
• Baş dönmesi, özellikle eforla gelen bayılma
• Bacaklarda şişlik ve yatarken artan nefes darlığı

Belirti veren ciddi aort darlığı tedavi edilmezse yaşam süresini kısaltabilir. Bu nedenle belirtiler başladığında kapak değişimi değerlendirilir. Kalp yakınmalarının hangilerinin acil başvuru gerektirdiğini Kalp Hastalıklarında Hangi Belirtiler Göz Ardı Edilmemelidir? yazısında bulabilirsiniz.

TAVI nasıl yapılır?

İşlem, anjiyografi laboratuvarında ya da hibrit ameliyathanede yapılır. Uygun hastalarda genel anestezi yerine sedasyon ve lokal anestezi yeterli olabilir. Kasık atardamarına yerleştirilen ince bir kılıftan, katlanmış hâldeki yapay kapak kateterle aort kapağına kadar ilerletilir. Görüntüleme eşliğinde doğru konuma getirilen kapak açılır ve eski kapağı kenarlara iterek görevini üstlenir. İşlem sonunda damar giriş yeri kapatılır.

Kasık damarları uygun değilse koldaki ya da göğüsteki başka damar yolları kullanılabilir. Kullanılan kapaklar biyolojik dokudan üretilir; bu nedenle mekanik kapakların aksine ömür boyu kan sulandırıcı kullanımı genellikle gerekmez. Avrupa Kardiyoloji Derneği'nin (ESC) 2025 kılavuzu, TAVI sonrasında başka bir gereklilik yoksa tek başına aspirin kullanımını önerir.

TAVI ile açık kalp ameliyatı arasındaki farklar

TAVI kimlere uygulanır?

Kararı yalnızca yaş belirlemez. ESC ve Avrupa Kalp-Göğüs Cerrahisi Derneği'nin (EACTS) 2025 kılavuzu, anatomik olarak uygun ve üç yaprakçıklı kapağı olan 70 yaş ve üzeri hastalarda TAVI'yi öneriyor. 2021 kılavuzunda bu sınır 75 yaştı. 70 yaşın altındaki ve cerrahi riski düşük hastalarda ise cerrahi kapak değişimi standart yaklaşım olmaya devam ediyor.

Tedavi seçimi kardiyoloji ve kalp-damar cerrahisi uzmanlarından oluşan kalp ekibi tarafından yapılır. Bu kararda yaşın yanı sıra beklenen yaşam süresi, eşlik eden hastalıklar, damarların ve kapağın yapısı, ileride yeni bir kapak işlemi gerekme olasılığı ve hastanın tercihi birlikte ele alınır. Değerlendirmede ekokardiyografi, koroner anjiyografi ve kalbin bilgisayarlı tomografisi kullanılır. Tomografi, kapak boyutunun seçilmesini ve kullanılacak damar yolunun belirlenmesini sağlar.

TAVI'nin riskleri nelerdir?

Daha az invaziv olması, TAVI'yi risksiz yapmaz. İşleme bağlı başlıca riskler şunlardır:

• Kalp ritim bozukluğu: Yeni kapak, kalbin iletim yollarına bası yapabilir. Bazı hastalarda kalıcı kalp pili takılması gerekebilir.
• Damar komplikasyonları: Kasıktaki giriş yerinde kanama ya da damar hasarı gelişebilir.
• İnme: Kapaktaki kireç parçacıklarının beyne gitmesiyle nadiren inme görülebilir.
• Kapak çevresinden kaçak: Yeni kapakla damar duvarı arasında kan sızıntısı kalabilir.

Bu risklerin sıklığı; hastanın damar yapısına, kapaktaki kireçlenmenin yaygınlığına ve kullanılan kapak tipine göre değişir.