Parainfluenza Virüsü Nedir? Belirtileri ve Krup Riski

Parainfluenza virüsü, çoğunlukla soğuk algınlığına benzer bir tabloyla seyreden ancak küçük çocuklarda krup, bronşiolit ve zatürreye de yol açabilen bir solunum yolu virüsüdür. Okulların ve kreşlerin açık olduğu sonbahar aylarında sık görülür. Adı gribe benzese de influenza virüsünden farklı bir virüs ailesine aittir; grip aşısı parainfluenzaya karşı koruma sağlamaz.

Parainfluenza virüsü nasıl bulaşır?

Virüs, hasta kişinin öksürmesi, hapşırması ya da konuşması sırasında saçılan damlacıklarla yayılır. Tokalaşma gibi yakın temas ve virüs bulaşmış yüzeylere dokunduktan sonra eli ağız, burun ya da göze götürmek de bulaşmaya neden olur. Virüs yüzeylerde birkaç saat canlı kalabilir.

Belirtiler genellikle virüsle karşılaştıktan 2 ile 6 gün sonra başlar. Hasta kişi, hastalığın ilk günlerinde en bulaşıcı dönemindedir.

Çocukların büyük bölümü 5 yaşına gelmeden bu virüsle karşılaşır. Geçirilen enfeksiyon kalıcı bağışıklık sağlamaz; kişi hayatı boyunca birkaç kez yeniden enfekte olabilir. Sonraki enfeksiyonlar ise çoğunlukla daha hafif, soğuk algınlığı şeklinde geçer.

Parainfluenza belirtileri nelerdir?

En sık görülen belirtiler ateş, burun akıntısı, öksürük, hapşırma ve boğaz ağrısıdır. Küçük çocuklarda bunlara kulak ağrısı, huzursuzluk ve iştahsızlık eşlik edebilir.

Virüsün dört tipi vardır ve her biri farklı tablolarla öne çıkar:

Yetişkinlerde enfeksiyon çoğunlukla üst solunum yolunda kalır ve soğuk algınlığından ayırt edilemez.

Çocuklarda krup: havlar tarzda öksürük

Krup, gırtlak ve soluk borusunun virüse bağlı olarak şişmesidir. Parainfluenza, krupun en sık nedenidir ve hastalık en çok 6 ay ile 3 yaş arasındaki çocuklarda görülür. Çoğu zaman birkaç günlük soğuk algınlığı belirtilerinin ardından başlar ve şikâyetler genellikle gece artar.

Krupun tipik belirtileri şunlardır:

• Fok balığı sesine benzetilen, havlar tarzda öksürük
• Ses kısıklığı
• Nefes alırken duyulan hırıltılı, yüksek tonlu ses (stridor)
• Ateş

Krup tedavisinde, havayolundaki şişliği azaltmak için hekim tarafından tek doz kortikosteroid (deksametazon) verilir. Bu tedavi hafif krupta da uygulanabilir. Orta ve ağır krupta ise havayolunu hızla rahatlatmak amacıyla nebülizatörle adrenalin uygulanır; bu çocuklar tedavi sonrasında birkaç saat gözlem altında tutulur. Banyoda buhar soluma gibi evde sık başvurulan yöntemlerin krup üzerinde etkili olduğu gösterilmemiştir; solunum sıkıntısı olan bir çocukta bu yöntemlerle zaman kaybedilmemelidir.

Kimlerde ağır seyredebilir?

Parainfluenza çoğu kişide kendiliğinden geçen hafif bir hastalıktır. Ağır seyretme olasılığı ise bazı gruplarda daha yüksektir:

• Bebekler ve küçük çocuklar
• İleri yaştaki yetişkinler
• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler (kanser tedavisi görenler, organ nakli yapılmış hastalar gibi)
• Astım gibi kronik akciğer hastalığı olanlar

Bu gruplarda virüs bronşit ve zatürreye yol açabilir; astımı olan kişilerde ise astım ataklarını tetikleyebilir.

Tanı ve tedavi nasıl yapılır?

Tanı çoğunlukla belirtiler ve muayene bulgularıyla konur. Ağır seyreden, hastanede yatması gereken ya da bağışıklığı baskılanmış hastalarda burundan alınan örnekle PCR yöntemine dayalı solunum yolu virüs paneli çalışılabilir. Bu test, parainfluenzayı influenza, RSV ve diğer solunum virüslerinden ayırt eder.

Parainfluenzaya özgü bir antiviral ilaç ya da aşı bulunmamaktadır. Tedavinin amacı belirtileri hafifletmek ve hastalığın kendiliğinden geçmesini desteklemektir: bol sıvı alımı, dinlenme ve hekimin önerdiği ateş düşürücüler bu kapsamdadır. Antibiyotikler virüslere etki etmez; ancak hastalığa bakteriyel bir enfeksiyon eklenmişse hekim tarafından gerekli görülebilir. Çocuklarda aspirin kullanılmamalıdır.

Hangi durumlarda hekime başvurulmalı?

Aşağıdaki belirtiler, vakit kaybetmeden acil değerlendirme gerektirir:

• Çocuk sakin ve dinlenirken bile duyulan hırıltılı nefes sesi (stridor)
• Nefes alırken göğüs, boyun ya da kaburgaların arasının içe çekilmesi
• Dudaklarda veya tırnaklarda morarma
• Salya akıtma ya da yutkunma güçlüğü
• Aşırı uyku hâli, uyandırmakta güçlük ya da bilinç bulanıklığı
• Sıvı alamama ve idrar miktarında belirgin azalma

Acil olmamakla birlikte şu durumlarda da hekim kontrolü gerekir:

• 6 aydan küçük bir bebekte krup belirtileri
• Yüksek ateşin birkaç günü aşması
• Belirtilerin bir haftayı aşmasına rağmen düzelmemesi ya da düzelirken yeniden kötüleşmesi
• Hırıltılı solunum veya astım belirtilerinde artış
• Kronik hastalığı ya da bağışıklık sorunu olan kişilerde solunum yolu enfeksiyonu belirtileri

Çocuklarda solunum yolu enfeksiyonlarının değerlendirilmesi için Çocuk Hastalıkları biriminden destek alabilirsiniz.

Parainfluenzadan korunmak için neler yapılabilir?

Aşısı olmadığı için korunma, bulaşma yollarını kesmeye dayanır:

• Elleri sık sık su ve sabunla en az 20 saniye yıkamak
• Öksürürken ve hapşırırken ağzı ve burnu mendille ya da dirsek içiyle kapatmak
• Oyuncaklar, kapı kolları ve telefon gibi sık dokunulan yüzeyleri düzenli temizlemek
• Kapalı ortamları sık havalandırmak
• Hasta çocuğu, ateş düşürücü kullanmadan ateşi düşene kadar kreşe ya da okula göndermemek
• Hasta yetişkinlerin, özellikle bebeklerle ve risk grubundaki kişilerle yakın temastan kaçınması

Anne sütü, bebekleri ilk aylarda solunum yolu enfeksiyonlarına karşı korumaya yardımcı olabilir. Okul ve kreş döneminde çocukları bulaşıcı hastalıklardan korumaya yönelik genel önlemler için Çocuklarda Bulaşıcı Hastalıklara Karşı Nelere Dikkat Edilmeli? yazısına da göz atabilirsiniz.

Editör iletişim: info@egekenthastanesi.com