Meme Kanseri Taraması Ne Zaman Başlamalı?

Meme kanseri taramasının ne zaman başlaması gerektiği, kişinin yaşına ve meme kanseri riskine göre değerlendirilir. Türkiye'deki Ulusal Kanser Tarama Programı kapsamında 40–69 yaş arasındaki kadınlara iki yılda bir mamografi ile tarama yapılmaktadır. Bununla birlikte aile öyküsü, genetik yatkınlık veya daha önce meme kanseri gibi yüksek risk oluşturan durumlarda tarama planı farklılaşabilir. Bu nedenle “Meme kanseri taraması kaç yaşında başlamalı?” sorusunun yanıtı, yalnızca yaşa bakılarak verilmemelidir.

Meme Kanseri Taraması Neden Önemlidir?

Meme kanseri erken dönemde belirti vermeden de gelişebilir. Tarama programlarının amacı, henüz belirti ortaya çıkmadan meme kanserini erken evrede saptayabilmektir. Bu nedenle kişinin herhangi bir şikâyeti olmaması, taramanın gereksiz olduğu anlamına gelmez.

Türkiye'de yürütülen Ulusal Kanser Tarama Programı kapsamında meme kanseri taraması toplum tabanlı olarak da gerçekleştirilmektedir. Sağlık Bakanlığı, 40–69 yaş arasındaki kadınlara iki yılda bir mamografi yapılmasını önermektedir.

Tarama ile tanısal incelemeyi birbirinden ayırmak da önemlidir. Tarama, herhangi bir belirti veya şikâyeti olmayan kişilerde erken saptama amacı taşırken; memede kitle, meme başı akıntısı, ciltte değişiklik veya başka bir şüpheli bulgu olduğunda yaş beklenmeden tanısal değerlendirme gerekebilir.

Meme Kanseri Taramasına Kaç Yaşında Başlanır?

Türkiye'deki Ulusal Kanser Tarama Programına göre meme kanseri taraması 40 yaşında başlar ve 69 yaşına kadar iki yılda bir mamografi ile sürdürülür. Bu taramalar ücretsiz olarak KETEM, Sağlıklı Hayat Merkezleri, Aile Sağlığı Merkezleri ve ilgili tarama birimleri aracılığıyla yürütülebilmektedir.

Uluslararası kılavuzlarda ise tarama başlangıç yaşı ve sıklığı konusunda farklı öneriler bulunabilir. Örneğin ABD Preventive Services Task Force (USPSTF), ortalama riskli kadınlarda 40–74 yaş arasında iki yılda bir mamografi yapılmasını önermektedir. American Cancer Society ise ortalama riskli kadınlarda 40–44 yaş arasında yıllık mamografiye başlama seçeneği sunarken, 45–54 yaş arasında yıllık mamografiyi önermekte ve 55 yaşından sonra iki yılda bir veya yıllık taramaya devam edilebileceğini belirtmektedir.

Bu farklılıklar, meme kanseri taramasında tek bir yaş ve sıklık bilgisinin tüm ülkeler ve tüm kişiler için geçerli olmadığını gösterir. Türkiye'de yaşayan bir kişi için ulusal tarama programının önerileri temel alınmalı; kişisel risk faktörleri varsa tarama planı hekim değerlendirmesiyle ayrıca belirlenmelidir.

Yaşa Göre Meme Kanseri Taraması Nasıl Planlanır?

Tarama planını anlamanın en kolay yolu, yaş ve risk durumunu birlikte değerlendirmektir:

Bu tablo, kişisel tıbbi önerinin yerine geçmez. Özellikle yüksek risk grubunda olan kişiler için standart toplum taraması yeterli olmayabilir.

Ailesinde Meme Kanseri Olanlar Ne Zaman Taramaya Başlamalı?

Ailede meme kanseri bulunması, kişinin meme kanseri risk değerlendirmesinde dikkate alınması gereken faktörlerden biridir. Özellikle anne, kız kardeş veya kız çocuk gibi birinci derece akrabalarda meme kanseri öyküsü bulunması; ailede birden fazla kişide meme veya yumurtalık kanseri görülmesi ya da kanserlerin genç yaşlarda ortaya çıkması durumunda kişisel risk değerlendirmesi önem kazanır.

Bununla birlikte ailede meme kanseri bulunması, kişinin kesin olarak meme kanseri geliştireceği anlamına gelmez. Risk düzeyinin belirlenmesinde aile öyküsünün yanı sıra genetik özellikler, kişisel sağlık geçmişi ve diğer risk faktörleri birlikte değerlendirilir.

Yüksek risk taşıdığı belirlenen kişilerde standart tarama programından farklı bir yaklaşım gerekebilir. Örneğin American Cancer Society, belirli yüksek risk gruplarında yıllık meme MR'ı ve mamografinin genellikle 30 yaş civarında başlatılmasını önermektedir. Bu öneri ortalama riskli kadınlar için geçerli değildir.

Hiç Belirti Yokken Check-Up Yaptırmak Gerekli mi?

Mamografi, Ultrason ve Meme MR Arasındaki Fark Nedir?

Meme kanseri taramasında kullanılan görüntüleme yöntemlerinin görevleri aynı değildir.

Mamografi, düşük doz X ışını kullanılarak meme dokusunun görüntülenmesini sağlayan temel tarama yöntemidir. Türkiye'deki ulusal tarama programında 40–69 yaş grubundaki kadınlar için kullanılan temel görüntüleme yöntemidir.

Meme ultrasonografisi, ses dalgalarıyla görüntüleme yapılmasını sağlar. Özellikle bazı meme bulgularının değerlendirilmesinde veya mamografiye ek inceleme gerektiğinde kullanılabilir. Ancak rutin tarama açısından mamografinin doğrudan yerine geçtiği düşünülmemelidir.

Meme MR'ı ise daha ayrıntılı görüntüleme sağlayan bir yöntemdir. Özellikle meme kanseri açısından yüksek risk taşıyan belirli gruplarda mamografiye ek olarak kullanılabilir. USPSTF, ortalama riskli kadınlarda mamografiye ek ultrason veya MR kullanımının yarar ve zarar dengesine ilişkin kanıtların henüz yeterli olmadığını belirtmektedir.

Bu nedenle hangi görüntüleme yönteminin kullanılacağı, yalnızca yaşa göre değil, kişinin risk durumuna ve mevcut klinik bulgularına göre belirlenmelidir.

Meme Kanseri Taraması ile Tanısal İnceleme Aynı mı?

Hayır. Tarama, belirti bulunmayan kişilerde erken saptama amacıyla yapılırken; tanısal inceleme bir belirti veya şüpheli bulgu ortaya çıktığında gerçekleştirilir.

Örneğin memede yeni fark edilen bir kitle, meme başında kanlı akıntı, meme cildinde içe çekilme veya yeni ortaya çıkan belirgin bir değişiklik varsa kişinin rutin tarama yaşını beklemesi doğru değildir. Böyle bir durumda hekim tarafından değerlendirme yapılması ve gerekli görülürse tanısal görüntüleme planlanması gerekir.

Ayrıca normal çıkan bir tarama mamografisi, gelecekte meme kanseri gelişmeyeceğini garanti etmez. Bu nedenle önerilen tarama programına uygun şekilde kontrollerin sürdürülmesi önemlidir.

40 Yaşına Geldim, Mamografi Yaptırmalı mıyım?

Türkiye'deki ulusal tarama programı açısından 40 yaş, meme kanseri taramasının başladığı yaştır. 40–69 yaş arasındaki kadınlara iki yılda bir mamografi yapılması önerilmektedir.

Ancak aile öyküsü, genetik yatkınlık veya başka yüksek risk faktörleri bulunan kişilerde standart tarama programından farklı bir planlama gerekebilir. Bu nedenle 40 yaşına gelindiğinde tarama planının kişisel risklerle birlikte değerlendirilmesi uygun olur.

-Ulusal Kanser Tarama Programı

Editör iletişim: birsen.bozkurt@egekenthastanesi.com